Waarom praten mannen pas als het echt niet meer gaat?
Hij functioneert. Hij werkt, regelt, zorgt, lost problemen op en zegt dat het allemaal wel meevalt. Totdat het niet meer meevalt.
Voor veel mannen is praten over gevoelens nog altijd niet vanzelfsprekend. Niet omdat mannen geen emoties hebben of omdat hun brein simpelweg anders in elkaar zit, maar omdat er veel meer meespeelt. Opvoeding, verwachtingen, voorbeelden uit hun omgeving en de manier waarop zij hebben geleerd met spanning, onzekerheid en kwetsbaarheid om te gaan, kunnen jarenlang bepalen wat er wel en vooral niet wordt uitgesproken.
Journalist Tim van Boxtel onderzoekt dit in zijn boek Waarom mannen niet praten. Een interessante gedachte uit zijn zoektocht is dat we voorzichtig moeten zijn met uitspraken over hét mannenbrein en hét vrouwenbrein. Neurowetenschappelijk onderzoek laat namelijk een veel genuanceerder beeld zien.
En juist daar wordt het interessant.
Het mannenbrein bestaat niet
We zeggen gemakkelijk dat mannen nu eenmaal anders zijn. Mannen zouden rationeler zijn, minder behoefte hebben aan praten en emoties eerder voor zichzelf houden, terwijl vrouwen gemakkelijker zouden delen wat er in hen omgaat.
Maar zo eenvoudig zit een mens niet in elkaar.
Onderzoek van neurowetenschapper Daphna Joel en haar collega's liet zien dat menselijke hersenen niet netjes zijn onder te verdelen in een typisch mannelijk en typisch vrouwelijk brein. Onze hersenen bestaan eerder uit een uniek mozaïek van eigenschappen.
De verschillen binnen de groep mannen kunnen bovendien enorm zijn. De ene man reageert sterk emotioneel, de ander trekt zich terug. De ene praat gemakkelijk over angst, verlies of onzekerheid, terwijl een ander pas woorden vindt wanneer zijn lichaam allang heeft aangegeven dat de grens bereikt is.
Biologie speelt een rol in wie we zijn, maar verklaart niet simpelweg waarom een man wel of niet over zijn gevoelens praat.
Als het niet alleen biologie is, wat gebeurt er dan?
Daar begint een veel interessantere vraag.
Wat heeft een jongen geleerd wanneer hij verdrietig was? Werd er naar hem geluisterd of kreeg hij te horen dat hij flink moest zijn? Zag hij zijn vader praten wanneer het leven pijn deed, of zag hij vooral iemand die doorging?
Veel patronen ontstaan niet door één grote gebeurtenis, maar door duizenden kleine boodschappen.
Niet zeuren. Los het op. Ga maar weer door. Laat je niet kennen. Een jongen hoeft deze woorden niet eens letterlijk te horen om te begrijpen wat er van hem wordt verwacht. Hij ziet hoe mannen om hem heen omgaan met spanning, verdriet, conflicten en verlies en ontwikkelt zijn eigen strategie.
Die strategie kan jarenlang uitstekend lijken te werken. Totdat het leven harder aanklopt.
Niet praten betekent niet dat je niets voelt
Dat onderscheid is belangrijk, want iemand die weinig over zijn gevoelens praat, hoeft helemaal niet weinig te voelen.
Emoties kunnen zich op andere manieren laten zien. Een man kan sneller geïrriteerd raken, zich terugtrekken, harder gaan werken, voortdurend bezig willen zijn of steeds minder verbinding voelen met zijn partner en gezin. Soms ontstaat er onrust zonder dat duidelijk is waar die vandaan komt.
Het probleem zit dan niet in het ontbreken van gevoelens, maar in het herkennen en onder woorden brengen ervan. Want hoe vertel je dat je bang bent wanneer je jarenlang hebt geleerd problemen op te lossen? Hoe zeg je dat je je eenzaam voelt wanneer je leven er aan de buitenkant prima uitziet? En hoe geef je toe dat je niet meer weet hoe het verder moet wanneer iedereen jou kent als degene die altijd sterk blijft?
Waarom een gesprek aan tafel soms niet werkt
We zien binnen onze reizen iets interessants: een goed gesprek ontstaat lang niet altijd doordat iemand tegenover je gaat zitten en vraagt hoe je je voelt.
Soms gebeurt juist het tegenovergestelde.
Hoe harder er gevraagd wordt om te praten, hoe verder iemand dichtklapt.
Daarom kan een andere omgeving zoveel verschil maken. Tijdens het wandelen hoef je elkaar niet voortdurend aan te kijken. Buiten ontstaat beweging en stilte. Er hoeft niet iedere minuut gesproken te worden en er is geen vergadertafel waarop binnen een uur een oplossing moet verschijnen.
Je loopt. Je kijkt om je heen. Er valt een stilte. En ergens onderweg komt ineens die ene zin. Een zin die thuis misschien maanden niet werd uitgesproken.
Afstand kan zichtbaar maken wat thuis verborgen blijft
Dat is ook een van de redenen waarom wij bij Spirituele Vakantie Reizen coaching combineren met reizen en retraites.
Je stapt letterlijk uit je gewone omgeving.
Werk, gezin, afspraken, telefoon en verantwoordelijkheden bepalen tijdelijk niet meer ieder uur van de dag. Daardoor ontstaat ruimte om te merken wat er gebeurt wanneer je even niet hoeft te functioneren.
Voor sommige mannen is dat confronterend. Want zodra het dagelijkse lawaai verdwijnt, wordt hoorbaar wat al veel langer aandacht vraagt.
Misschien gaat het over werk. Over een relatie die langzaam verder weg is komen te staan. Over vader worden. Over verlies. Over verwachtingen waaraan je probeert te voldoen. Over boosheid die eigenlijk verdriet blijkt te zijn.
Of over de simpele maar ongemakkelijke constatering: ik weet eigenlijk helemaal niet meer wat ik zelf nodig heb.
Een mannenretraite hoeft geen praatgroep te zijn
Het beeld dat je dagenlang in een kring moet zitten om over je diepste gevoelens te praten, houdt sommige mannen waarschijnlijk al bij de voordeur tegen.
Dat hoeft ook helemaal niet de manier te zijn.
Juist fysieke inspanning, natuur, wandelen, stilte en samen iets meemaken kunnen een ingang vormen naar persoonlijke ontwikkeling. Het gesprek ontstaat dan niet als doel op zichzelf, maar als onderdeel van wat je onderweg tegenkomt.
Dat maakt een mannenretraite interessant voor mannen die voelen dat er iets moet veranderen, maar niet zitten te wachten op eindeloos analyseren.
Je hoeft niet eerst precies te weten wat er aan de hand is. Soms ontdek je dat pas wanneer je stopt met zo hard proberen het allemaal zelf op te lossen.
Misschien moeten we mannen niet leren praten, maar ruimte geven
De vraag waarom mannen niet praten, heeft dus geen simpel antwoord.
Het ligt niet alleen aan chromosomen, testosteron of een zogenaamd typisch mannenbrein. Een mens wordt gevormd door biologie én door alles wat daarna komt: opvoeding, relaties, verwachtingen, ervaringen, verlies, succes, mislukkingen en de voorbeelden die je onderweg krijgt.
Daarom bestaat er ook niet één manier waarop mannen zouden moeten omgaan met emoties.
De ene man praat. De andere loopt eerst twintig kilometer voordat er drie woorden komen. En soms zijn juist die drie woorden het begin van een veel groter verhaal.
Wanneer doorgaan niet meer hetzelfde is als sterk zijn
Je hoeft niet volledig vast te lopen voordat je tijd voor jezelf mag nemen. Een retraite of coachingreis kan juist waardevol zijn wanneer je merkt dat je vooral aan het functioneren bent, belangrijke vragen voor je uitschuift of steeds minder goed voelt wat je zelf wilt.
Bij Spirituele Vakantie Reizen bieden we verschillende reizen waarin persoonlijke ontwikkeling wordt gecombineerd met natuur, beweging, rust en begeleiding. Niet om van iedere man ineens een grote prater te maken, maar om een omgeving te creëren waarin je niet voortdurend sterk, snel of oplossingsgericht hoeft te zijn.
Want misschien begint verandering niet met meer praten.
Misschien begint het met eindelijk ruimte maken voor wat je al die tijd niet hebt gezegd.