Geschreven door Margo, coach en spiritueel begeleider in Indonesië
Wat is een Intergenerationeel trauma?
Tien jaar geleden zette ik voor het eerst voet op Karimunjawa, Indonesië.
Ik weet nog precies hoe het voelde. Er was geen logische verklaring voor. Ik kende het eiland niet, sprak nauwelijks Bahasa Indonesia en had geen familiegeschiedenis die mij met deze plek verbond. Toch was mijn eerste gedachte verrassend helder: "Ik ben thuis."
Dat gevoel is nooit meer verdwenen.
In de jaren die volgden ben ik steeds vaker gaan nadenken over wat het eigenlijk betekent om je ergens thuis te voelen. Is thuis de plek waar je geboren bent? De plek waar je familie vandaan komt? Of bestaat er soms een diepere verbinding die zich moeilijk laat verklaren?
Terwijl ik deze vragen onderzocht, viel mij iets anders op. Steeds vaker ontmoette ik Nederlanders met Indonesische wortels die naar Indonesië kwamen om hun familiegeschiedenis te ontdekken. Vaak waren het niet hun ouders of grootouders die de reis maakten, maar juist de derde generatie. De kleinkinderen van degenen die na de oorlog Indonesië verlieten.
Zij kwamen hier op zoek naar verhalen, naar plaatsen die ze alleen van foto's kenden en naar antwoorden op vragen die soms al generaties lang onder de oppervlakte leefden.
Wat drijft hen om duizenden kilometers af te leggen naar een land waar ze zelf nooit hebben gewoond? En waarom lijken juist de kleinkinderen die behoefte te voelen?
Misschien heeft het te maken met het feit dat de eerste generatie vooral bezig was met overleven. Na oorlog, verlies, onzekerheid en migratie was er vaak weinig ruimte om uitgebreid stil te staan bij wat er achtergelaten moest worden. Veel verhalen verdwenen naar de achtergrond. Niet uit onwil, maar uit noodzaak.
De generaties die volgden groeiden op met de gevolgen van die geschiedenis. Soms in de vorm van verhalen, maar vaker in de vorm van stiltes. Want wat niet wordt uitgesproken, verdwijnt niet automatisch.
Onderzoekers
Steeds meer onderzoekers spreken daarom over intergenerationeel trauma: de manier waarop ervaringen van verlies, angst en ontworteling door kunnen werken in volgende generaties. Niet als een vaststaand lot, maar als een onzichtbare erfenis die voelbaar kan blijven in familiesystemen.
Misschien verklaart dat waarom zoveel derde generatie Indo's vandaag de dag op zoek gaan naar hun roots. Hun zoektocht lijkt vaak niet alleen te gaan over geschiedenis, maar ook over identiteit. Over de behoefte om te begrijpen waar bepaalde gevoelens, verlangens of vragen vandaan komen.
En misschien is dat ook de reden waarom hun verhalen mij zo raken.
Want hoewel ik voor zover ik weet geen Indonesische voorouders heb, herken ik iets in die zoektocht naar thuis. Ik herken het gevoel dat een plek je kan roepen zonder dat je precies begrijpt waarom. Dat een landschap, een cultuur of een gemeenschap iets in je wakker maakt wat je nog geen woorden kunt geven.
Misschien zoeken we uiteindelijk allemaal hetzelfde. Een gevoel van verbondenheid. Een plek waar we onszelf herkennen. Een verhaal waarin we begrijpen hoe het verleden, het heden en onze eigen identiteit met elkaar verweven zijn.
Voor sommigen begint die zoektocht bij een familiegeschiedenis.
Voor anderen begint zij op een klein eiland in de Javazee, met het onverwachte gevoel dat je eindelijk bent aangekomen.